اهميت نماز و اقسام طهارات

بسم الله الرحمن الرحیم

إن الله یُحِبُّ التوابین و یُحِبُّ المتطهّرین

خداوند توبه کنندگان و پاکیزگان را دوست دارد.

 

خداوند پاکان را دوست دارد، و خود او از تمام عیوب و نقائص پاک می باشد. فطرت انسان نیز متمایل به پاکی و طهارت است و از پلیدی ها و زشتی ها تنفر دارد. نماز گفتگو با خدای پاک است و  نماز گزارباید پاک باشد تا بتواند با سرچشمه ی پاکی ها راز و نیاز کند ؛ راز خود را با او بگوید و نیاز خود را از او بخواهد

در نماز سه نوع طهارت باید رعایت شود که دو نوع آن شرط صحیح بودن نماز و نوع سوم شرط کمال و قبولی نماز است :

1: طهارت ظاهری، که به واسطه ی پاک بودن بدن و لباس از نجاسات ظاهری حاصل می شود.

2: طهارت معنوی، که به واسطه ی گرفتن وضو یا غسل یا تیمم حاصل می شود.

3: طهارت روحی و باطنی، که به واسطه ی دوری از گناهان و صفات زشت اخلاقی حاصل می شود.

همان طوری که از نجاسات ظاهری دوری می کنیم، باید از نجاسات باطنی که همان معاصی و صفات رذیله است، نیز اجتناب کنیم و با تلاش ومجاهدت، درراه رسیدن به این پاکی قدم برداریم . در این صورت است که لذت عبادت و انس با خداوند متعال را می چشیم و دیگر حاضر نیستیم آن را با هیچ لذت مادّی دیگر عوض نماییم

در نماز برای رعایت نوع اول طهارت، باید نجاسات را شناخت و سپس طریقه ی تطهیر آنهارا یاد گرفت و برای رعایت نوع دوم طهارت، باید احکام وضو و غسل و تیمم را آموخت. بنا براین در این جزوه، قبل از وارد شدن در مسائل نماز، نخست بحث نجاسات و مطهرات و سپس احکام وضو و غسل و تیمم را ذکر نموده ایم، و مجددا تذکر می دهیم که بیش از همه و پیش از همه ی اینها، باید به طهارت روحی و معنوی اهمیت داد تا نماز بتواند باعث معراج روحی و ترقی مقام ما در درگاه قرب الهی گردد، زیرا که (الصلاة معراج المؤمن)

در این وبلاگ سعی شده مسائلی که غالبا برای نوجوانان پیش می آید، مطرح شود واز ذکر مسائل نادر و احکام مستحب خود داری نموده ایم . هر کجا هم بین مراجع تقلید ، اختلاف نظری مطرح بوده ، راه احتیاط آن را بیان کرده ایم . مثلا  خون داخل تخم مرغ را عده ای پاک و برخی نجس میدانند . ما به جای اشاره به این اختلاف نظر ، به گفتن : ( احتیاطا از آن اجتناب شود ) اکتفا کرده ایم یا درباره ی نشستن بعد از سجده ی دوم و قبل از برخاستن که برخی آن را واجب و برخی غیرواجب میدانند ، گفته ایم : ( احتیاطا بعد از سجده ، بنشیند و سپس برخیزد ) ،  امید است این تلاش ناچیز،مورد پذیرش خداوند متعال و عنایت حضرت ولی عصر ( عج ) قرار بگیرد

احكام بلوغ پسران

احکام و مسائل مربوط به جنابت

نوجوانانی که در آستانه بلوغ قرار دارند ، باید مسائل شرعی و نیز اخلاقی مربوط به بلوغ را بدانند و هر چه را نمیدانند بدون شرم و حیا از افراد مطمئن سؤال کنند . چون گاهی ندانستن یک نکته، باعث ایجاد مشکلات و دردسرهای بعدی میگردد . در این نوشتار سعی داریم به مسائل شرعی مورد نیاز یک پسر بالغ بپردازیم

یکی از نشانه های بلوغ، خروج مَنی از انسان است چه در خواب(احتلام) و چه در بیداری

اگر از انسان منی خارج شد، بالغ میشود حتی اگر 15 سال قمری او تمام نشده باشد . بنابر این ممکن است پسری در سن 12 سالگی با خروج منی بالغ گردد

اگر کسی خیال میکرده تا 15 سالش تمام نشود، بالغ نمیشود، باید نمازها و روزه هائی که در مدت بین بلوغ جنسی و اتمام 15 سالگی نخوانده، قضا کند

در بلوغ تفاوتی نیست که منی در خواب خارج شود یا دربیداری به وسیله ی استمناء ؛ گرچه در صورت دوم عملی حرام مرتکب شده و باید توبه کند

 شخصی که منی از او خارج شده ، جُنُب نامیده میشود

جُنُب باید برای نماز، غسل جنابت انجام دهد و در ماه رمضان باید حتما قبل از اذان صبح غسل کند و اگرآب یا وقت برای غسل ندارد، تیمّم نماید و گرنه روزه اش باطل است

شخص جُنُب تا غسل نکرده، حق ندارد در مسجد توقف کند یا سوره های سجده دار قرآن را بخواند و خوردن و آشامیدن و خوابیدن نیز برای او کراهت دارد ( البته اگر وضو بگیرد، این کراهت برطرف میشود)

اگر در روز ماه رمضان در خواب جنب شود ، به روزه اش ضرری نمیرسد ؛ فقط باید برای نماز ظهر غسل کند ولی اگر عمدا کاری کند که از او منی خارج شود، روزه اش باطل است و باید کفاره هم بدهد

منی مایعی است(معمولا غلیظ و سفید) که در اوج شهوت با فشار و جهش از انسان خارج میشود و بعد از خروج آن بدن سُست میگردد

بنابر این مایع لزجی(غالبا شفاف و زلال) که هنگام تحریک شهوت به آرامی از انسان خارج میشود، منی نیست بلکه مَذی نام دارد و موجب جنابت نمیشود

منی از نجاسات است ولی مذی در صورتیکه انسان بعد از ادرار کردن، استبراء انجام داده باشد،پاک است و وضو را هم باطل نمیکند

استبراء عملی است که لازم است مردها بعد از ادرار انجام دهند که طریقه ی آن دراوائل رساله ها در احکام تَخَلّی ذکر شده و فایده اش آن است که ذرات باقیمانده از ادرار از مجرای ادرار خارج میشود و در نتیجه مذی خارج شده با ادرار مخلوط نیست و پاک میباشد

لازم است انسان قبل از غسل جنابت، ادرار کند تا ذرات باقیمانده ی منی از مجرا خارج شود و اگر این کار را نکند و بعد از غسل رطوبتی از او خارج شود، دوباره جُنُب میگردد

عمل لواط از گناهان کبیره است که خداوند قوم لوط را به خاطر آن عذاب نمود

اگر نعوذ بالله این عمل صورت گرفت، فاعل و مفعول جُنُب میشوند حتی اگر به حدّ خروج منی هم نرسد

اگر شخصی این عمل را با پسری انجام داد، دیگر نمیتواند با خواهر مفعول ازدواج نماید

نماز مسافر

نماز مسافر

مسافر باید نمازهای چهار رکعتی را با چهار شرط شکسته ( دو رکعتی ) بخواند :

1. سفر او کمتر از هشت فرسخ شرعی که حدودا 44 کیلومتر است، نباشد

2. از اول مسافرت قصد هشت فرسخ را داشته باشد، پس اگر مثلا به جایی که هفت فرسخ فاصله دارد برود و بعد از رسیدن به آنجا تصمیم بگیرد به جایی که مثلا 5 فرسخ دیگر فاصله دارد مسافرت کند، گرچه دومی با اولی روی هم بیش از هشت فرسخ می شود، ولی چون از اول قصد 12 فرسخ را نداشته، نمازش کامل است، اما در راه برگشت نمازش شکسته است

کسی که نمی داند سفرش چند فرسخ است، مثلا برای پیدا کردن گمشده ای از شهر خارج می شود، باید نماز را کامل بخواند، ولی در راه برگشت، اگر فاصله تا محل اقامتش به مقدار مسافت شرعی باشد، نمازش شکسته است

3. برای انجام کار حرام سفر نکند ( مانند دزدی، یا شرکت در مجلس گناه)، و خود سفر نیز حرام نباشد ( مانند سفر زن بدون رضایت شوهر، وسفر فرزند با نهی پدر و مادر ) که در این موارد باید نماز را کامل بخواند، ولی در راه برگشت نماز او شکسته است

اگر وسیله ی نقلیه مسافرت او غصبی باشد، نماز او کامل می باشد

4. شغل او مسافرت نباشد، بنابراین راننده و مانند او، نمازشان در سفر شغلی کامل است

وطن محلی است که انسان برای اقامت خود اختیار کرده، چه زادگاه او باشد یا نه، و همین که مردم جایی را وطن انسان بدانند کافی است، اگر چه در آن جا ملکی نداشته باشد

انسان در وطن یا جایی که قصد اقامت حداقل ده روز را دارد، باید نمازش را کامل بخواند

اگر از وطن اصلی خود صرف نظر کند(یعنی دیگر نخواهد برای سکونت به آنجا برگردد) حکم وطن از آنجا برداشته می شود و نمازش در آنجا شکسته است، مگر اینکه بخواهد حداقل ده روز در آنجا بماند

مسافری که قصد دارد حداقل ده روز پشت سر هم در محلی بماند، باید نماز را در آنجا کامل بخواند

مسافری که شک دارد که آیا ده روز می ماند یا کمتر، نماز او شکسته است، مگر آنکه این حالت تا سی روز ادامه داشته باشد که از روز سی و یکم به بعد باید نمازش را کامل بخواند

مسافری که قصد کرده ده روز یا بیشتر در محلی بماند، اگر قبل از خواندن یک نماز چهار رکعتی از ماندن منصرف یا مردّد شود، باید نماز را شکسته بخواند، ولی اگر انصراف یا تردّد او بعد از خواندن یک نماز چهار رکعتی بود، تا وقتی آنجا هست باید نماز را کامل بخواند

اگر فراموش کند که مسافر است و نماز را تمام بخواند، چنانچه در وقت یادش بیاید باید دوباره به طور شکسته بخواند، ولی اگر وقت گذشته قضا ندارد

نماز قضا

نماز قضا

کسی که از روی معصیت یا فراموشی یا خواب ماندن، نماز واجب را در وقتش نخوانده، باید آن را قضا کند، ولی کسی که در تمام وقت بیهوش بوده، نمازی که نخوانده قضا ندارد

کسی که نماز قضا دارد، واجب نیست فورا آن را به جا آورد، ولی نباید در خواندن آن سهل انگاری کند

کسی که چندین نماز از او قضا شده ولی تعداد آن را نمی داند، اگر به آن مقداری که یقین دارد اکتفا کند، کافی است و در بقیه احتیاط خوب است

نماز قضا در بلند و آهسته خواندن، کامل و شکسته بودن تابع نماز ادا می باشد

نماز قضا را به جماعت هم می شود خواند، اگرچه نماز امام جماعت ادا باشد، و حتی می توان مثلا نماز قضای عصر خود را به نماز عشاء امام اقتدا کند

 

نماز آيات

نماز آیات

ـدر سه صورت خواندن نماز آیات واجب می شود :

الف) گرفتن خورشید یا ماه

ب) زلزله

ج) رعد و برق شدید و بادهای سیاه و سرخ و صیحه ی آسمانی و صاعقه و مانند اینها، از حوادث طبیعی، در صورتی که موجب ترس اکثر مردم شود

از وقتی خورشید یا ماه شروع به گرفتن می کند، انسان باید نماز آیات را بخواند، و تا وقتی که شروع به باز شدن می کند، فرصت دارد

بعد از آنکه خورشید یا ماه شروع به باز شدن کرد، باید نماز را بدون نیت ادا و قضا بخواند، ولی بعد از باز شدن کامل، نماز او قضا می باشد

در مورد دوم و سوم، انسان باید فورا نماز را بخواند، و اگر نخواند معصیت کرده و تا آخر عمر براو واجب است که به نیت ادا بخواند

دستور نماز آیات

نماز آیات دو رکعت است و در هررکعت پنج رکوع دارد و روش مختصر آن ، این است :

 بعد از نیت و تکبیر، حمد را می خواند، سپس سوره را پنج قسمت کرده و بعد از خواندن هر قسمت به رکوع می رود، و بعد از رکوع پنجم به سجده رفته و رکعت دوم را نیز مانند رکعت اول به جا می آورد

 

دير رسيدن به جماعت

دیر رسیدن به جماعت

اگر به امام، در حالی که حمد و سوره را می خواند، یا در رکوع است، اقتدا کند و به رکوع امام برسد، نماز جماعتش صحیح است و یک رکعت محسوب می شود

رسیدن به رکوع به این معنا است که وقتی به اندازه ی رکوع خم  می شود، امام هنوز از حالت رکوع خارج نشده باشد، اگرچه ذکر رکوع را گفته باشد

اگر تکبیر گفت و قبل از اینکه به رکوع برود، امام سر از رکوع بردارد، نباید نماز را بشکند و دو راه دارد :

1. بسم الله را بگوید و نمازش را تا آخربه صورت فرادا بخواند

2. صبر کند تا در رکعت بعد به امام ملحق شود، یعنی وقتی امام بلند شد خودش را مثل کسی حساب کند که تازه اقتدا کرده و نیازی به تکبیر مجدّد نیست

اگر به خیال اینکه به رکوع امام می رسد، به رکوع رفت، ولی قبل از رسیدن به رکوع، امام سر برداشته بود، یا شک کرد که آیا به رکوع امام رسیده یا نه، نماز را به صورت فرادا به پایان برساند و احتیاطا دوباره آن را بخواند

اگر در رکعت دوم اقتدا کند، مستحب است قنوت و تشهد را با امام بخواند، ولی موقع خواندن تشهد به صورت نیم خیز نشسته و بعد از تشهد با امام برخیزد و حمد و سوره رکعت دوم را به طور آهسته بخواند،( حتی اگر نماز مغرب وعشاء باشد)، و اگر فرصت نبود به حمد تنها اکتفا می کند و خود را به رکوع امام می رساند و بعد از سجده که امام ( در نماز چهار رکعتی ) برای رکعت چهارم برمی خیزد، نشسته و تشهد را سریع خوانده و برخیزد، و اگر وقت ندارد، یک بار تسبیحات را خوانده و خود را به رکوع امام می رساند و بعد از دو سجده که امام برای تشهد آخر می نشیند، او برخاسته و یک رکعت آخر را به تنهایی می خواند

اگر امام در رکعت سوم یا چهارم مشغول تسبیحات باشد، راه آسان تر آن است که صبر نماید تا امام به رکوع برود و در رکوع به او اقتدا کند

شرايط امام جماعت

شرایط امام جماعت

امام جماعت باید بالغ ،عادل و شیعه ی دوازده امامی باشد و نماز را به طور صحیح بخواند، و نیز اگر مأموم مرد است، امام او هم باید مرد باشد

لازم نیست امام خود را عادل بداند، بلکه همین قدر که مورد اطمینان مأمومین باشد، کافی است

اگر کسی را عادل میدانست و بعد از اینکه مدّتی پشت سر او نماز خواند، فهمید که عادل نبوده،لازم نیست نمازها را دوباره بخواند

نماز جماعت

نماز جماعت

در نماز جماعت لازم نیست نماز او با نماز امام یکی باشد، مثلا می تواند نماز ظهر خود را به نماز عصر امام اقتدا کند

بالاتر بودن مکان مأموم از جای ایستادن امام اشکالی ندارد

مأموم حق ندارد تکبیرة الاحرام را قبل یا همراه امام بگوید، بلکه باید صبر کند تا تکبیر امام تمام شود و سپس تکبیر بگوید

مأموم باید کارهای نماز، مانند رفتن به رکوع یا سجده، یا سر از رکوع و سجده برداشتن، یا برخاستن را، همراه امام و بهتر است کمی بعد از او انجام دهد، واگر عمدا از امام جلوتر انجام دهد، معصیت کرده است ولی نمازش باطل نیست

اگر مأموم اشتباها قبل از امام سر از رکوع یا سجده بردارد و ببیند امام هنوز در رکوع یا سجده است، اگر فرصت هست، باید فورا به رکوع و سجده رفته و با امام سر بردارد، و در این مورد زیاد شدن رکوع و سجده اشکالی ندارد. و نیز اگر سهوا قبل از امام به رکوع یا سجده رود، باید سر برداشته و با امام همراه شود، ولی در هر دو صورت اگر این وظیفه را انجام نداد، نمازش باطل نمی شود.

باید بین جای سجده ی مأموم و جای ایستادن امام و نیز فاصله ی جای سجده صف دوم تا پای مأمومین صف اول و نیز بقیه ی صف ها نسبت به صف جلوتر، کمتر از یک انسان در حال سجده ( که تقریبا چهار وجب معمولی می شود ) باشد

اگر مأموم از یکی از سه طرف جلو یا راست یا چپ ، بی واسطه یا با واسطه به امام متصل یاشد ، کفایت میکند

انسان میتواند در بین نماز جماعت قصد فرادی کند و بقیه ی نماز را به تنهائی تمام کند

شكيات

شکیات

شک بر دو قسم است: شک در کارهای نماز، شک در رکعت های نماز

شک در کارهای نماز

اگر در حال نماز، در انجام یکی از کارهای واجب شک کند، چنان چه مشغول کار بعد از آن نشده است، باید آنچه را که در انجام آن شک کرده به جا آورد و اگر مشغول کار بعدی شده، نباید به شک خود اعتنا کند

کثیر الشک؛ یعنی کسی که در مورد کاری زیاد شک می کند، در مورد آن کار نباید به شک خود اعتنا کند،حتی اگر مشغول کار بعدی نشده باشد، ولی هر گاه این حالت از او برطرف شد باید به احکام شک عمل نماید

 

 

شک در رکعت های نماز

در چند مورد، شک، مبطل نماز است و در چند مورد نیز صحیح است و دستور العمل خاصی دارد که باید به آن عمل کرد

بعضی از شک های مبطل

1. شک در شماره ی رکعات نمازهای دو رکعتی و سه رکعتی

2. شک در شماره ی رکعات نمازهای چهار رکعتی، در صورتی که شک او مردّد بین یک و بیشتر باشد

3. شک در نماز چهار رکعتی، به طوری که اصلا نداند چند رکعت خوانده است

بعضی از شک های صحیح

1. شک بین دو و سه، یا دو و چهار، یا دو و سه و چهار

در صورتی که هر کدام از این شک ها، بعد از سجده دوم برایش پیش بیاید، وظیفه اش این است که بنا را بر رکعت بیشتر گذاشته و نماز را تمام کند و بعد از نماز در صورت اول یک رکعت نماز احتیاط ، در صورت دوم دو رکعت نماز احتیاط ، و در صورت سوم، دو رکعت نماز احتیاط ایستاده و سپس دو رکعت نماز احتیاط نشسته بخواند.

اگر یکی از شک های بالا بعد از اتمام ذکر واجب سجده دوم و قبل از سر برداشتن، برایش پیش آید،بنابراحتیاط  بنا را بر بیشتر بگذارد و نماز را تمام کند و از خواندن نماز احتیاط ، دوباره نماز را بخواند

2. شک بین سه و چهار، در هر جای نماز پیش آید، باید بنا را بر چهار گذاشته و نماز را تمام کند و بعد از نماز، یک رکعت نماز احتیاط بخواند.

3. شک بین چهار و پنج ( در حالی که ایستاده )، باید بنشیند و تشهد و سلام را بخواند و بعد یک رکعت نماز احتیاط و سپس احتیاطا دو سجده ی سهو به جا آورد

احکام شک مربوط به جایی است که هردو طرف در ذهنش مساوی بود ، یا نتوانست تشخیص دهد احتمال کدام طرف بیشتر است، ولی اگر احتمال یکطرف بیشتر بود که به آن گمان میگویند ، باید به همان طرف عمل کند و نمازش در هیچ صورتی باطل نیست و نماز احتیاط هم لازم نمیباشد

کسی که زیاد در مورد خاصی مثلا سه و چهار، یا یک و دو شک می کند، نباید به دستور شک عمل کند، بلکه در هر دو مثال بنا را بر بیشتر گذاشته و نماز را تمام می کند و خواندن نماز احتیاط نیز بر او واجب نمی باشد

 

نماز احتياط

نمازاحتیاط

کسی که نماز احتیاط براو واجب است، باید بعد از سلام ، بلافاصله به قصد نماز احتیاط ، تکبیر بگوید و یک حمد آهسته بخواند و سپس رکوع و دو سجده را به جا آورد و با تشهد و سلام نماز را تمام کند و اگر دو رکعت باید بخواند، بعد از دو سجده یک رکعت دیگر مانند رکعت اول به جا می آورد

نماز احتیاط سوره و قنوت ندارد و باید آهسته خوانده شود و نیز نباید نیت آن را به زبان آورد

اگر سجده ی سهو بر او واجب شده باید آن را بعد از نماز احتیاط به جا آورد

فراموش كردن يكي از واجبات نماز

فراموش کردن یکی از واجبات نماز

 

اگر یکی از واجبات نماز را فراموش کند، مادامی که در رکوع یا سجده ی بعد از آن وارد نشده، باید برگردد و آن واجب فراموش شده را انجام دهد

اگر بعد از مشغول شدن به رکوع یا سجده یا فارغ شدن از آن دو، متوجه شود که یکی از واجبات نماز را فراموش کرده است، در صورتیکه واجب فراموش شده رکوع یا دو سجده بوده، نماز باطل است، ولی اگر غیر این دو باشد،(مثل قرائت یا تشهد یا یک سجده) نماز صحیح است

اگر واجب فراموش شده تشهد یا یک سجده باشد، باید آن را بعد از نماز قضا کرده و سپس سجده ی سهو انجام دهد ولی در مانند قرائت فقط سجده ی سهو کافی است

قنوت

قنوت

در نماز های واجب و مستحب، قبل از رکوع رکعت دوم، مستحب است که قنوت بجا آورد

در قنوت خواندن هر دعائی حتی یک صلوات و هر ذکری حتی یک ( لا اله الا الله ) کافی است

افضل آن است که در قنوت ، کلمات فرج یعنی (لا اله الا الله الحلیم الکریم ...) را بخواند

اگر قنوت را فراموش کرد و به رکوع رفت، مستحب است بعد از رکوع و قبل از سجده قنوت را قضا نماید

تشهد

تشهّد

در تشهّد واجب است بگوید : ( أشهَدُ أن لا الهَ الا اللهُ وحدَه لا شَریکَ لَه، وَ أشهَدُ أنَّ مُحَمَّدا عَبدُه و رسولُه، اللهم صلّ علی محمد و آل محمد) ومستحب است قبل از شروع تشهد ( الحمدلله) بگوید

اگر تشهد را فراموش کند و بایستد و پیش از رفتن به رکوع یادش بیاید، باید بنشیند و تشهد را بخواند و نماز را تمام کرده و سپس احتیاطا سجده ی سهو بجا آورد

اگر بعد از رفتن به رکوع، یادش بیاید که تشهد را نخوانده، نمیتواند برگردد،بلکه باید نماز را ادامه دهد و بعد از دادن سلام، تشهد فراموش شده را قضا کند و سپس سجده ی سهو بجا آورد

سلام

سلام

السلامُ علَیکَ أیّها النَبیُّ و رحمةاللهِ و بَرَکاتُه

السلام عَلَینا و علی عِبادِ اللهِ الصالحی

السلامُ علَیکم و رحمة اللهِ و برکاته

سلام اول مستحب است وسلام سوم به تنهایی کفایت میکند ولی بهتر است هر سه سلام گفته شود

قرائت

 

قرائت

( حمد و سوره در دو رکعت اول و تسبیحات اربعه در بقیه ی رکعات)

بر مرد و زن واجب است که حمد و سوره ی نماز ظهر و عصر و تسبیحات اربعه را آهسته بخوانند به طوریکه جوهره ی صدایشان آشکار نشود

بر مردان واجب است که حمد و سوره ی نماز صبح و مغرب و عشا را بلند بخوانند ولی زنها در این سه نماز ( در صورتیکه که نامحرم صدای آنها را نشنود ) بین آهسته یا بلند خواندن مُخیّر هستند

مستحب است در حمد و سوره ی ظهر و عصر، بسم الله ... را بلند بگویند

در رکعت سوم و چهارم میتوان یک مرتبه و بهتر است سه مرتبه گفته شود : ( سُبحان الله و الحمدُلله و لااله الا الله و الله اکبر)

مستحب است بعد از تسبیحات و قبل از رفتن به رکوع ، استغفار نماید

اگر نمازگزار از روی جهل یا فراموشی، جایی که باید بلند بخواند، آهسته خواند و یا برعکس، نمازش صحیح است و اگر در بین قرائت هم یادش آمد، باید بقیه ی قرائت را به طور صحیح بخواند

 تلفظ حروف ( ث – ح – ذ – ص – ض – ط – ظ – ع –غ ) در عربی با فارسی فرق دارد و باید تلفظ صحیح عربی آن را یاد گرفت  ولی اگر کسی توانایی تلفظ صحیح حرف یا کلمه ای را ندارد، باید هر طوری میتواند بگوید و نمازش صحیح است

- کسی که تلفظ صحیح کلمه ای را یاد گرفته ولی هنگام قرائت زیاد شک میکند که آیا صحیح تلفظ کرده یا نه ؟ باید بگذرد و به شک خود اعتنا نکند

ركوع

رکوع

در هنگام گفتن ذکر رکوع،باید بدن آرام باشد و تا ذکر به طور کامل تمام نشده، نباید سر از رکوع بردارد

در رکوع واجب است یک مرتبه ( سُبحانَ رَبّیَ العَظیم وَ بِحَمدِه ) یا سه بار ( سُبحانَ الله) بگوید

بعد از تمام شدن ذکر باید کاملا بایستد و سپس به سجده رود

اگر رکوع را فراموش کند و قبل از رسیدن به سجده یادش بیاید، باید اول بایستد و از حالت ایستاده به رکوع برود

سجده

سجده

در سجده باید پیشانی و کف دو دست و سر دو زانو و سر دو انگشت بزرگ پاها را روی زمین گذاشت

گذاشتن آرنجها روی زمین برای زنها  مستحب و برای مردها مکروه است

در سجده واجب است یک مرتبه ( سُبحانَ رَبّیَ الاَعلی وَ بِحَمدِه) یا سه بار ( سُبحانَ الله) بگوید

تا زمانیکه که اعضای سجده به طور کامل روی زمین قرار نگرفته است، نباید ذکر را شروع کرد و تا ذکر کاملا تمام نشده، نباید سر از سجده برداشت

در حال گفتن ذکر نباید هیچ یک از اعضای هفتگانه را از زمین بردارد ولی وقتی مشغول گفتن ذکر نیست، اگر غیر از پیشانی، جاهای دیگر را بردارد و دوباره بگذارد، اشکال ندارد

اگر پیش از گفتن یا تمام شدن ذکر، سهوا یا بدون اختیار سر را از روی زمین بردارد،باید بنشیند و آن را یک سجده حساب کند ؛ ولی اگر نتوانست خود را نگهدارد و دوباره بی اختیار سر روی زمین قرار گرفت، هر دو، یک سجده محسوب میشوند

بعد از سجده ی اول باید به طور کامل بنشیند و سپس به سجده ی دوم برود

مستحب است بین دو سجده در حالیکه بدنش آرام است ، استغفار نماید

اگر در سجده نمیتواند سر را روی زمین بگذارد، باید به قدری که میتواند خم شود و مهر را روی چیز بلندی گذاشته و پیشانی اش را روی آن بگذارد

سجده بر خاک،سنگ و گیاهانی که مصرف خوراکی یا پوشاکی ندارند، صحیح است

سجده بر چوب و کاغذ یا دستمال کاغذی که از چوب درست شده، صحیح است

اگر در بین نماز چیزی که بر آن سجده میکند، گم یا از دسترس خارج شود وچیز دیگری که سجده بر آن صحیح باشد، در اختیار ندارد، در صورت وسعت وقت، باید نماز را بشکند و چنانچه وقت  کم باشد، اگر میتواند بر لباسش و گرنه بر پشت دست خود سجده کند

سجده ی سهو

اگر انسان در بین نماز سهوا حرف بزند ( ولو یک کلمه مثل آخ ) یا  در غیر رکعت آخر سلام بدهد یا در جائی که نباید بایستد، بایستد، نمازش باطل نمیشود ولی باید بعد از نماز دو سجده ی سهو بجا آورد

در سجده ی سهو باید دو بار پیشانی را بر زمین گذاشته و هر بار بگوید : ( بسم الّله و بالّله ، الّلهمّ صلّ علی محمّد و آل محمّد ) و سپس تشهد بخواند و سلام دهد

احتیاط آن است که علاوه بر موارد مذکور، برای هر زیاده یا نقصان غیر عمدی که موجب بطلان نماز نمیشود، سجده ی سهو بجا آورد

تكبيره الاحرام

تکبیرة الإحرام

گفتن ( الله اکبر) در ابتدای نماز واجب است و موقع گفتن آن بدن باید بی حرکت باشد و مستحب است دستها را تا مقابل صورت بالا ببرد

نيت نماز

نیّت

انسان همین که بداند چه نمازی میخواند، کافی است و لازم نیست قصد خود را به زبان بیاورد . مثلا لازم نیست بگوید : ( چهار رکعت نماز ظهر میخوانم ) بلکه همین قدر که متوجه باشد نمازی را که میخواند ظهر است نه عصر، کافی است

قيام (ايستادن)

قیام ( ایستادن )

انسان باید نماز واجب را تا میتواند به طور ایستاده بخواند و در هنگام تکبیرة الإحرام و خواندن حمد و سوره بدن باید بدون حرکت باشد و به جایی هم تکیه نکند ( مگر اینکه ناچار باشد )

کسی که نمیتواند به هیچ وجه بایستد ( حتی با تکیه به دیوار یا عصا ) یا ایستادن برای او مشقّت دارد، باید نماز را نشسته بخواند و برای رکوع سر را تا مقابل زانوها خم کند

کسی که نشستن برای او مشقّت دارد یا ممکن نیست، باید خوابیده نماز بخواند و رکوع و سجود را در حال خوابیده با اشاره ی سر یا بسته و باز کردن چشم انجام دهد

مكان نمازگزار

مکان نماز گزار

مکان نماز گزار باید غصبی نباشد، و از نجاست مرطوبی که بدن یا لباس اورا تر کند، خالی باشد، ولی محل گذاشتن پیشانی حتما باید پاک باشد

اذان و اقامه

اذان و اقامه

گفتن اذان و اقامه پیش از نماز های یومیه مستحب می باشد، ولی اگر نماز ظهور یا عصر و یا مغرب و عشاء را پشت سر بخواند، نباید برای نماز عصر یا عشاء اذان بگوید

با اینکه گفتن اذان و اقامه مستحب است ولی به قدری اهمیّت دارد که اگر کسی فراموش کرد بگوید و وارد نماز شد و قبل از رکوع یادش آمد ، مستحب است نماز را بشکند و بعد از گفتن اذان و اقامه دوباره نماز را شروع نماید

مستحب است در گوش راست نوزاد تازه متولد شده ، اذان و در گوش چپ او اقامه بگویند

 

قبله

قبله

قبله ی ما مسلمانان خانه ی کعبه در شهر مقدّس مکه میباشد

اگر انسان قبله را نداند و وسیله ای هم برای پیدا کردن آن ندارد، اگر وقت دارد احتیاطا به هر چهار طرف نماز بخواند

اگر دربین نماز فهمید که از قبله منحرف است، درصورتی که انحراف او کمتر از سمت راست یا چپ باشد و قبله پشت سر او قرار نگرفته است، به طرف قبله متوجه شده و بقیه ی نماز را می خواند ؛ ولی اگر بیشتر بود، نماز او باطل است

پوشش نمازگذار

پوشش نماز گزار

مرد باید در حال نماز عورت خود و بهتر است از ناف تا زانو را هم بپوشاند

زن باید در حال نماز تمام بدن حتی موی خود را بپوشاند ولی پوشاندن گردی صورت  و دستها تا مچ و نیز در صورتی که نامحرم نباشد ، پوشاندن پاها تا مچ لازم نیست

لباس نماز گذار

لباس نمازگزار

لباس نمازگزار باید پاک و غیر غصبی باشد

اگر نداند که بدن یا لباسش نجس است و بعد از نماز بفهمد، نمازی که خوانده صحیح است

اگر فراموش کند که بدن یا لباسش نجس بوده و دربین یا بعد از نماز یادش بیاید، نماز او باطل است

اگر در بین نماز لباسش نجس شود مثلا خون دماغ گردد، اگر امکان دارد لباس نجس خود را فورا بیرون آورد ولی اگر بدون آن لباس ، برهنه میماند، نماز را بشکند و با لباس پاک نماز بخواند

کسی که غیر از لباس نجس، چیز دیگری برای پوشاندن خود ندارد، و نمیتواند یا وقت ندارد آن را تطهیر کند، نماز او با همان لباس نجس صحیح است

نجس بودن چیزهای کوچک مثل جوراب و نیز انگشتر اشکالی ندارد

زینت کردن به طلا مثل آویختن زنجیر طلا به گردن وبه دست نمودن انگشتر طلا، برای مردان در هر حال حرام است، واگر با آن نماز بخوانند، نماز نیز باطل می شود. ولی برای زنان اشکالی ندارد

اگر در بدن خون زخم یا جراحتی که آب کشیدن آن یا عوض کردن لباس نجس شده به واسطه ی آن، مشقت داشته باشد، تا وقتی زخم یا جراحت خوب نشده، می توان با آن نماز خواند

خونی که زود خوب می شود و شستن آن آسان است، برای نماز اشکال دارد مگر آن که مقدارآن از اندازه ی بند انگشت اشاره بیشتر نبوده، و از خون های سه گانه نیز نباشد

وقت نماز

وقت

وقت نماز صبح از طلوع فجرصادق ( پهن شدن سپیده در طرف مشرق ) تا طلوع آفتاب می باشد

وقت نماز ظهر و عصر از هنگامی که خورشید به نقطه ی اوج خود در آسمان میرسد، شروع شده و تا غروب آفتاب ادامه دارد

وقت نماز مغرب و عشا از غروب آفتاب تا نیمه شب شرعی میباشد و احتیاطا یک ربع بعد غروب صبر کند و سپس نماز مغرب بخواند

منظور از نیمه شب ، نصف ما بین غروب آفتاب و اذان صبح میباشد

اگر از روی معصیت یا فراموشی، نماز مغرب و عشا را تا نصف شب نخواند، بنا بر احتیاط باید تا قبل از اذان صبح بدون نیت ادا و قضا بخواند

در روز جمعه،حتی با خواندن نماز جمعه ، احتیاط آن است که نماز ظهر هم خوانده شود

تيمم

تیمّم

در موارد زیر به جای غسل یا وضو ، باید تیمّم نمود :

عدم دسترسی به آب پاک و غیر غصبی به مقدار وضو یا غسل

خوف ضرر از استعمال آب

نیاز به آب برای حفظ جان و رفع تشنگی یا نیاز به آب برای تطهیر بدن یا لباس برای نماز

نداشتن فرصت کافی برای وضو یا غسل

اگر عمدا نماز را به قدری تأخیر بیندازد که وقت برای وضو یا غسل نمانَد، معصیت کرده ولی باید تیمّم کند و نماز او صحیح است

چیزهایی که تیمّم بر آن صحیح است :

خاک و سنگ و هر چیزی که از جنس زمین و پاک باشد

دیوار گلی و خاک نمناک و گل سفت شده

بر گلی که تر باشد با وجود خاک و زمین خشک نمیتوان تیمم کرد

اگر تهیه ی خاک به هیچ صورتی ممکن نبود، دست خود را بر فرش و لباس و مانند آن بزند تا روی آن غبارآلود شود و بر غبار تیمم کند و چنانچه گرد و غبار هم پیدا نشود، باید به گل تیمم کند و اگر گل هم نبود احتیاطا نماز را بدون تیمم بخواند و بعدا هم آن را قضا نماید

روش تیمّم

ابتدا تمام کف دو دست را با هم بر زمین زده و سپس کف هر دو دست را به تمام پیشانی و دو طرف آن از جایی که موی سر می روید تا ابروها و بالای بینی بکشد و احتیاطا دستها را روی ابروها هم بکشد . سپس کف دست چپ را به تمام پشت دست راست و بعد از آن کف دست راست را به تمام پشت دست چپ بکشد

برای تیمم باید انگشتر را از دست بیرون آورد و اگر چیزی به اعضای تیمم چسبیده باشد، آن را برطرف نمود

تیمم به جای غسل با تیمم به جای وضو در واجبات تفاوتی ندارد

در تیمم به جای غسل ، درصورتیکه آن غسل جنابت نباشد، باید یک تیمم دیگر هم به جای وضو انجام دهد

اعضای تیمم باید پاک باشد و اگر پیشانی یا پشت دستها زخم است و چیزی روی آن بسته اند که نمیتوان آن را باز نمود، باید دستها را روی همان بکشد

اگر کف دستها مثلا در گچ باشد و قابل حرکت دادن نیست، باید برای تیمم از دیگران کمک گرفت

وضو

وضو

 

برای انجام امور زیر وضو داشتن لازم است :

الف- خواندن نماز ( غیر از نماز میت)

ب- دست زدن یا رساندن جائی از بدن  به خط عربی قرآن و اسم خدا ( به هر زبانی که باشد)

و نیز بنابر احتیاط ، اسم مبارک پیامبران و امامان معصوم و حضرت زهرا ( علیهم السلام)

برای انجام کارهای زیر داشتن وضو مستحب است :

الف- خواندن نماز میّت

ب- زیارت اهل قبور

ج- رفتن به مسجد و حرم ائمه

د- خواندن یا همراه داشتن قرآن

اگر کسی برای یکی از امور مذکور وضو گرفت، میتواند با همان وضوئی که دارد نماز بخواند

اگر کسی مثلا برای نماز صبح وضو گرفت و تا ظهر باطل نشد، میتواند با همان وضو نماز ظهر را بخواند

مستحب است انسان همیشه با وضو باشد و وضو گرفتن قبل خواب توصیه شده است

اگر انسان وضو هم دارد ، مُستحب است برای نماز دوباره وضو بگیرد و به این کار تجدید وضو میگویند

 

شرائط وضو

آب وضو نباید غصبی و نجس باشد

اعضای وضو باید در هنگام وضو گرفتن پاک باشد

به اعضای وضو نباید مانعی از رسیدن آب به پوست بدن مانند لاک و قیر، چسبیده باشد ولی اگر بعد از وضو مانعی در اعضا مشاهده شود، ونداند که موقع وضو بوده یا نه، وضویش صحیح است

طریقه ی وضو

در وضو باید صورت و دستها را شسته و جلوی سر و پاها را مسح نمایند

صورت باید از بالای پیشانی ( جایی که موی سرمی روید ) تا آخر چانه، واز نظر عرضی به مقدار یک وجب معمولی شسته شود

بعد از شستن صورت، باید نخست دست راست، وسپس از آن دست چپ، از بالای آرنج تا سر انگشتان شسته شود

بعداز شستن دست چپ، باید جلوی سر را با تری آب وضو که در دست راست مانده، مسح کند. وهمین که دست را مقدارکمی- ولو به اندازه ی یک بند انگشت- روی سر بکشد ، کافیست

اگر موهای انسان به قدری بلند باشد،که اگر شانه کند به صورتش میریزد، باید آن قسمت از موهایی را که به طور طبیعی جلوی سر قرار دارد، مسح کند ؛ واگر موهایی را که به صورت میریزد، روی سر جمع کند و بر آنها مسح بکشد، صحیح نیست

بعد از مسح سر، باید با تری آبی که در دست مانده، روی پاها را از سر یکی از انگشتها تا برآمدگی روی پا  و احتیاطا  تا مفصل ، مسح نماید

جای مسح در سر و پا باید خشک باشد ولی مختصر رطوبتی که تری دست بر آن غلبه داشته باشد، مانعی ندارد

کسی که نمیتواند خودش وضو بگیرد، باید نائبی بگیرد تا او را به طریقی که در رساله ها مذکور است، وضو دهد

راه رفتن در حال وضو اشکالی ندارد

اگر بین کارهای وضو به قدری فاصله بیندازد که رطوبت اعضای قبلی خشک شود، وضو باطل است

اگر در بین وضو شک کرد که شستن یا مسح عضو قبلی را انجام داده یا نه، باید برگردد و آن عضو مشکوک را شسته یا مسح کند و وضو را ازهمانجا ادامه دهد ولی اگر بعد از وضو شک کرد، به شک خود اعتنا نمیکند

کسی که در کاری از کارهای وضو یا یکی از شرائط آن ( مثل وجود مانع) خیلی شک میکند، نباید به شک خود اعتنا نماید

کمک گرفتن در انجام وضو مثل آنکه شخص دیگری برای وضو گیرنده آب بریزد ، مکروه است نه حرام

در هنگام وضو نباید در آب ریختن اسراف نمود . پیامبرگرامی اسلام (ص) با یک مُشت آب صورت مبارک را می شستند و برای هریک از دست و راست و چپ نیز از یک مُشت آب استفاده میکردند ؛ یعنی وضوی حضرت فقط با سه مُشت آب صورت میگرفته است

مبطلات وضو

 

الف) خروج ادرار، مدفوع، باد معده

ب) خوابی که نه چشم ببیند و نه گوش بشنود ولی حالتی که چشم نبیند اما گوش صداها را ولو به صورت مبهم میشنود،که به آن چُرت میگویند،باطل کننده نیست

ج) بیهوشی   

د) هر کاری که موجب غسل شود ( مثل دست زدن به بدن میّت)

اگر وضو گرفته ولی شک کند که آیا وضویش باطل شده یا نه، می تواند خود را با وضو حساب کند

وضوی جبیره ای

اگر در یکی از اعضای وضو شکستگی یا زخم وجود داشته باشد وروی آن را گچ گرفته اند یا پارچه و باند بسته اند و نمی شود روی زخم را باز کرد یا آب برای آن ضرر دارد و یا نجس است و آب کشیدن آن ممکن نیست، باید اطراف زخم را از بالا به پایین بشوید، و اگر گچ یا پارچه ی روی زخم پاک است، روی آن را مسح کند و اگر نجس است و نمی توان روی آن دست کشید ( مثلا دوایی است که به دست می چسبد) باید پارچه ی پاکی را روی آن بگذارد و دست تر را روی آن بکشد

اگر جبیره تمام عضو را گرفته باشد، باید بعد از وضوی جبیره، بنابر احتیاط واجب تیمم هم بنماید

غسل

غسل

غسلهای واجب عبارتند از :

مشترک بیت زن و مرد :

غسل میّت - غسل مس میّت  - غسل جنابت

مختص بانوان :

غسل حیض و نفاس و استحاضه

یکی از غسلهای مستحب ، غسل جمعه است که وقت آن از اذان صبح روز جمعه تا اذان ظهر است و اگر فراموش کرد میتواند روز شنبه قضای آن را بجا بیاورد

پیامبرگرامی اسلام (ص) فرمودند : برای غسل سه لیتر آب کافی است و هر کس با این مقدار نتواند غسل کند ، بر خلاف روش من زندگی میکند

طریقه ی غسل

 

روش انجام دادن تمام غسلها اعمّ از واجب و مستحب) یکسان است

در غسل اول باید سر و صورت و گردن،سپس بنابراحتیاط ، نخست طرف راست و بعد از آن طرف چپ بدن شسته شود

آب غسل و بدن در هنگام غسل باید پاک باشد و اگر مانعی از رسیدن آب به بدن هست، باید برطرف شود

آب غسل نباید غصبی باشد ؛ پس کسی که قصد دارد پول حمامی را ندهد و در حمام غسل کند ، غسل او باطل است اگرچه بعد از غسل حمامی را راضی کند

در غسل (به خلاف وضو) لازم نیست بعد از شستن هر قسمت فورا قسمت دیگر را بشوید، بلکه میتواند مثلا سر و گردن را صبح و بقیه ی بدن را ظهر بشوید

در غسل همینکه آب به بدن برسد کافی است و کشیدن دست لازم نیست

کسی که چند غسل بر او واجب شده ، یک بار غسل به نیت همه ی آنها کافی است

کسی که غسل جنابت کرده، نباید برای نماز وضو بگیرد، مگر اینکه بعد از غسل یکی از مبطلات وضو از او سر زده باشد. ولی  درغسلهای دیگر چه واجب چه مستحب، احتیاطا باید قبل یا بعد از غسل وضو بگیرد

اگر در بین غسل کاری که وضو را باطل میکند از او سر زد،باید احتیاطا غسل را از سر بگیرد و بعد از غسل هم برای نماز وضو بگیرد

غسل جبیره ای مانند وضوی جبیره ای است

نجاسات

نجاسات

 

برخی از نجاسات عبارتند از :

ادرار- مدفوع - مردار- خون - سگ و خوک و کافر- شراب

ادرار، مدفوع

ادرار و مدفوع انسان و هر حیوان حرام گوشتی که خون جهنده دارد(یعنی اگر رگ آن را ببرند،خون با فشار بیرون می آید) نجس است

مردار، خون

مردار و خون انسان و هر حیوانی که خون جهنده دارد، حتی اگر حلال گوشت باشد، نجس است

مردار به حیوان بی جانی می گویند که یا خودش مرده ، ویا به غیر دستور شرعی کشته شود

چیز هایی از مردار که در حال حیات روح ندارد، مثل پشم، پر و شاخ، پاک است

بنابراین فضله ی مرغ و کبوتر و گوسفند پاک ولی مردار و خون آنها نجس است ولی فضله و خون و مردار گربه و خرگوش نجس است، امّا خون و مردار و فضله ی جانورانی که خون جهنده ندارند مثل حشرات و ماهیها حتی اگر حرامگوشت باشند، پاک است

گوشتی که در بازارمسلمانان فروخته می شود یا از دست مسلمانی گرفته می شود، پاک و حلال است، اگر چه یقین به ذبح شرعی آن نداشته باشیم

خونی که از لای دندان یا لثه بیرون می آید، اگر به قدری کم باشد که به واسطه ی مخلوط شدن با آب دهان از بین برود، فرو بردن آب دهان در این صورت اشکال ندارد و آب کشیدن دهان لازم نیست، ولی اگر دندان مصنوعی، یا ماده ای که با آن دندان را پر می کنند، در دهان نجس شود باید آن را آب بکشند(به این طریق که یک استکان آب در دهان بچرخانند و بیرون بریزند)

از خونی که در تخم مرغ دیده می شود، احتیاطا باید اجتناب  کرد

خونی که بعد از ذبح شرعی حیوان و خارج شدن خون از آن، در بدن حیوان باقی می ماند، پاک است.

سگ و خوک و کافر

تمام بدن سگ و خوک و کافری که خدا را قبول ندارد، حتی موی بدن آنها نجس می باشد

کافری که به خدا معتقد است ولی رسالت پیامبر اسلام را قبول ندارد مانند مسیحیان و کلیمیان، احتیاطا نجس است

کسی که با اهل بیت دشمنی داشته باشد یا آنها را خدا بداند ، کافر است ولی اهل سنّت پاک میباشند

شراب

شراب و هر مایع مست کننده، مانند آبجو، نجس و خوردن آن ولو به مقدار خیلی کم حرام است

چگونگی نجس شدن اشیاء پاک

اگر چیز پاک به نجس برسد و هر دو یا یکی از آنها به طوری تر باشد که دیگری را خیس کند، چیز پاک نجس می شود. ولی اگر هر دو خشک باشند یا تری در یکی به قدری کم باشد که به دیگری سرایت نکند یا در سرایت شک داشته باشیم، چیز پاک نجس نمی شود

اگر شیره یا روغن و مانند آن مایع باشند، همین که یک نقطه از آن نجس شد، تمام آن نجس می شود، ولی اگرمایع نباشد فقط آنجایی که نجاست به آن اصابت کرده نجس می شود و می توان آن قسمت را برداشت و بقیه پاک است

طریقه ی ثابت شدن نجاست

اگر خود انسان اطمینان به نجاست چیزی پیدا کند، یا کسی که آن چیز در اختیار اوست بگوید نجس است، حکم به نجاست آن می شود

چیز نجسی که انسان شک دارد پاک شده یا نه، نجس است و چیز پاک را اگر شک کنیم که نجس شده یا نه، پاک است  و اگر هم بتواند نجس یا پاک بودن آن را بفهمد، جست وجو و تحقیق لازم نیست

اگر چیزی مردّد بین پاک و نجس باشد ( مثل خونی که نمی دانیم مال پشه است یا انسان ) پاک محسوب می شود

تمام مواد غذایی و غیر غذایی که از کشورهای غیر مسلمان وارد میشود، مانند ( کره، روغن، پنیر، انواع دارو ها، صابون، عطر و مانند اینها) اگر انسان یقین به نجاست آن نداشته باشد، پاک است، ولی در مورد مواد گوشتی و چرم و روغن حیوانی باید ذبح شرعی آن معلوم باشد

احکام نجاست

نماز خواندن با لباس یا بدن نجس ( مگر در موارد خاص) نماز را باطل می کند

خوردن و آشامیدن چیز نجس حرام است

نجس کردن مسجد حرام است و اگر نجس شد، باید فورا آن را تطهیر نمود